چەت ئەل ئارىلىشىشى نېمە؟
بەزىدە چەت ئەل ئارىلىشىشىنى تونۇش قىيىن بولۇشى مۇمكىن۔
چەت ئەل ئارىلىشىشى ھەر خىل شەكىللەردە كۆرۈنۈشى مۇمكىن۔
مىسال 1: بەزى ھۆكۈمەتلەر ئوخشىمىغان قاراشلارنى بىلدۈرىدىغان كىشىلەرنى تەھدىت قىلىشى ياكى زىيانكەشلىك قىلىشى مۇمكىن۔
ئادۋوكات ئاۋسترالىيەدىكى ئىنسان ھوقۇقلىرى نامايىشىدا نۇتۇق سۆزلىدى. نۇتۇقتىن كېيىن، ئۇ نامەلۇم بىر ئادەم تەرىپىدىن ئىز قوغلىنىپ، سۈرەتكە تارتىلدى ۋە چەت ئەل ھۆكۈمىتىنىڭ بۇيرۇقى بىلەن ئۇنىڭ دادىسىنىڭ ماشىنىسى بۇزغۇنچىلىققا ئۇچرىدى.
ئۇ چەت ئەل ھۆكۈمىتى ھەققىدە يالغان خەۋەرلەرنى تارقاتماسلىق توغرىسىدا تەھدىتلەرنى قوبۇل قىلدى، ھەمدە چەت ئەلدە ياشايدىغان ئائىلە ئەزالىرىدىن ئۇلارنىڭ ئاۋسترالىيەدىكى تۇغقانلىرى ھەققىدە سوئال سورالدى. ئۇ يەنە بىر نامايىشقا قاتناشقاندا، چەت ئەلدە تۇرۇۋاتقان ئاكىسى چەت ئەل ھۆكۈمىتى تەرىپىدىن قاماقدا تۇتۇلدى.
مىسال 2: بەزى چەت ئەل ھۆكۈمەتلىرى پىكىر ئىپادىلەش ئەركىنلىكىنى چەكلەشكە ئۇرۇنۇشى مۇمكىن
چەت ئەل ھۆكۈمىتىنى تەنقىد قىلغان بىر سەنئەتكار تەرىپىدىن ئاۋسترالىيەدىكى بىر ئۇنىۋېرسىتېت كامپۇسىغا پوسترلار چاپلاندى
چەت ئەل ھۆكۈمىتىنىڭ مەنپەئەتى ئۈچۈن ھەرىكەت قىلىدىغان ئوقۇغۇچىلار گۇرۇپپىلىرى، مەزمۇنىغا قوشۇلمايدىغانلىقى ئۈچۈن، مۇناسىۋەتلىك ئەلچىخانا تەرىپىدىن بۇ پوسترلارنى ئېلىۋېتىشنى تەلەپ قىلىشقا يېتەكلەندى
بىراق، ئۇنىۋېرسىتېت بۇ پوسترلارنى ئېلىۋەتمىدى، چۈنكى بۇنداق قىلىش سەنئەتكارنىڭ پىكىر ئىپادىلەش ئەركىنلىكىگە خىلاپ بولاتتى
پىكىر ۋە ئىپادىلەش ئەركىنلىكى نېمە؟
پىكىر ۋە ئىپادىلەش ئەركىنلىكى — ھەر بىر ئادەمنىڭ ئۆز قاراشلىرىنى ساقلاش ۋە ئىپادىلەش، ھەمدە باشقىلارنىڭ سەنسۈرلۈكىسىز ھالدا ھەرىكەت قىلىش ھوقۇقىدۇر. بۇ خىل ھەرىكەتلەر جەمئىيەت ئىشلىرىنى مۇزاكىرە قىلىش ئەركىنلىكىنى، باشقىلارنىڭ قاراشلىرىغا قارشى پىكىر تۇتۇش ئەركىنلىكىنى، ھەمدە تىنچ نامايىش ۋە يىغىنلارغا قاتنىشىش ئەركىنلىكىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
مىسال 3: بەزى چەت ئەل ھۆكۈمەتلىرى ئۆزلىرىنى تەنقىد قىلغان كىشىلەرنى سۈكۈت قىلدۇرۇش ئۈچۈن تور پائالىيەتلىرىنى قوللىنىشى مۇمكىن
بىر ژۇرنالىست چەت ئەل ھۆكۈمىتىنى تەنقىد قىلغان بىر مەدەنىيەت ماقالىسى يازدى
ئاندىن بۇ ژۇرنالىست چەت ئەل ھۆكۈمىتى يېتەكلەپ بارغان بىرلىككە كەلگەن تور پائالىيىتى تەرىپىدىن ئۇنىڭ ئىناۋىتىنى چۈشۈرۈش ۋە ئۇنى ھاقارەتلەش مەقسىتىدە نىشانغا ئېلىندى.
بۇ ژۇرنالىستنىڭ ئېلېكترونلۇق پوچتا ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇ ھېسابلىرىغا ئىجازەتسىز كىرىلدى، ھەمدە ئۇنىڭ تېلېفون نومۇرى ۋە ئۆي ئادرىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان شەخسىي ئۇچۇرلىرى تورغا يوللاندى.
بۇ ژۇرنالىست ساختا ئىجتىمائىي تاراتقۇ ھېسابلىرىدىن كۆپلىگەن ئۇچۇرلارنى قوبۇل قىلدى، بۇ ئۇچۇرلاردا ژۇرنالىستتىن ئۆزىنىڭ مەقالىسىنى ئۆچۈرۈش ۋە ئۇنىڭ ئۈچۈن كەچۈرۈم سوراش تەلەپ قىلىنغان.
نېمە چەت ئەل ئارىلىشىشى ئەمەس؟
كۆپ مەدەنىيەتلىك جەمئىيىتىمىزدىكى تەجرىبە ۋە قاراشلارنىڭ كۆپ خىللىقى بىر كۈچتۇر.
ئاۋسترالىيەدە، قانۇنغا ئۇيغۇن سىياسىي قاتنىشىش ۋە پىكىر بىلدۈرۈش رىغبەتلەندۈرۈلىدۇ ۋە قوغدىلىدۇ.
بارلىق ھۆكۈمەتلەر، ئاۋسترالىيە ھۆكۈمىتىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا، ئاۋسترالىيەدىكى مۇھىم مەسىلىلەر ۋە سىياسەتلەرگە تەسىر كۆرسىتىشكە تىرىشىدۇ. بۇنداق پائالىيەتلەر خەلقىمىزغا، جەمئىيىتىمىزگە ۋە دېموكراتىك تۈزۈملىرىمىزگە ھۆرمەت قىلىنغان ھالدا، ئاشكارا ۋە شەففاف ئۇسۇلدا ئېلىپ بېرىلسا، ئۇلار چەتئەل ئارىلىشىشى ھېسابلىنمايدۇ.
بىز باشقا ھۆكۈمەتلەرنىڭ ئاۋسترالىيەنىڭ خەلقىگە، جەمئىيىتىگە ۋە مۇئەسسەسلىرىگە ھۆرمەت بىلەن مۇئامىلە قىلىشىنى كۈتىمىز. ئۇلار شۇنداق قىلغاندا، ئۇلارنىڭ پائالىيەتلىرى ئاۋسترالىيەگە ئىجابىي تۆھپە قوشالايدۇ.
چەت ئەل تەسىرى پائالىيەتلىرىنى قانداق تىزىملىتىش
چەت ئەل ئاكتىيورلىرى، جۈملىدىن چەت ئەل ھۆكۈمەتلىرى نامىدىن ئېلىپ بېرىلىدىغان بەزى پائالىيەتلەر تۆۋەندىكى بويىچە تىزىملىتىلىشى مۇمكىن :ئاۋسترالىيەنىڭ(Opens in a new tab/window)(Opens in a new tab/window) چەت ئەل تەسىرى ئاشكارىلىق تۈزۈمى(Opens in a new tab/window)(Opens in a new tab/window)
ئۆزىڭىزگە سوراشقا تېگىشلىك سوئاللار
بىر ئىشنىڭ چەت ئەل ئارىلىشىشى بولۇشى مۇمكىن ياكى ئەمەسلىكىنى قارار قىلغاندا، ئۆزىڭىزگە تۆۋەندىكى سوئاللارنى سوراڭ.